پرچم شیر و خورشید؛ نماد ملی، تاریخی و جایگزینناپذیر ایرانیان
تصمیم فیفا برای ممنوعیت ورود پرچم شیر و خورشید و اقلام دارای این نماد به ورزشگاههای جام جهانی ۲۰۲۶، موجی از واکنشها و اعتراضها را در میان ایرانیان خارج از کشور برانگیخته است. بر اساس گزارشهای منتشرشده، فیفا با استناد به مقررات خود درباره ممنوعیت نمادهای دارای ماهیت سیاسی، اعلام کرده است که پرچم تاریخی شیر و خورشید در ورزشگاههای جام جهانی مجاز نخواهد بود.
این تصمیم به سرعت به موضوعی بحثبرانگیز در میان مخالفان جمهوری اسلامی، فعالان مدنی و بخشی از جامعه ایرانیان مهاجر تبدیل شد. شماری از نهادها و کنشگران حتی از بررسی اقدامات حقوقی علیه این تصمیم خبر دادهاند و استدلال میکنند که پرچم شیر و خورشید تنها یک نماد سیاسی نیست، بلکه بخشی از تاریخ و هویت ملی ایران به شمار میرود.
در هفتههای اخیر، همزمان با آغاز مسابقات جام جهانی در آمریکای شمالی، بسیاری از ایرانیان ساکن ایالات متحده و کانادا اعلام کردهاند که به دنبال راههایی برای نمایش هویت تاریخی و ملی خود در جریان مسابقات هستند. گزارشها و واکنشهای منتشرشده در رسانهها و شبکههای اجتماعی نشان میدهد که این موضوع به یکی از مهمترین مناقشات مرتبط با حضور ایران در جام جهانی ۲۰۲۶ تبدیل شده است.
با این حال، فارغ از نتیجه این کشمکشها، واقعیت آن است که پرچم شیر و خورشید برای ایرانیان نمادی تاریخی با پیشینهای طویل در حافظه جمعی ایران است. به همین دلیل بسیاری از منتقدان تصمیم فیفا معتقدند که محدود کردن نمایش این نماد، تأثیری بر جایگاه آن در میان ایرانیان نخواهد داشت. تجربه نیز نشان داده است که نمادهایی که ریشه در تاریخ و هویت یک ملت دارند، معمولاً فراتر از تصمیمهای اداری و محدودیتهای مقطعی به حیات خود ادامه میدهند.
در همین راستا، دفتر مطبوعاتی شاهزاده رضا پهلوی نیز در بیانیهای به مناسبت زادروز مجیدرضا رهنورد از ایرانیان خواست با حضور در برنامهها و گردهماییهای مرتبط با جام جهانی، پرچم ملی شیر و خورشید را برافرازند و یاد «جاویدنامان انقلاب ملی ایران» را گرامی بدارند. در این بیانیه، همزمانی مسابقات جام جهانی فوتبال فرصتی برای رساندن صدای ملت ایران به افکار عمومی جهان توصیف شده و از ایرانیان خواسته شده است با نمایش پرچم شیر و خورشید و تصاویر جانباختگان راه آزادی در ورزشگاهها و شهرهای محل برگزاری مسابقات، همبستگی خود را با مبارزات مردم ایران نشان دهند.
