۱۷
اسفند
جایگاه زن در ایران امروز؛ از نگاه تاریخی-سیاسی
جایگاه زن در ایران امروز؛ از نگاه تاریخی-سیاسی
هشتم مارس، روز جهانی زن، یادآور بیش از یک قرن مبارزه زنان برای حقوق اجتماعی و سیاسی در سراسر جهان است. از اعتراضهای زنان کارگر در کارخانههای اروپا تا جنبش حق رأی در ایالات متحده، جنبشهای زنان در غرب بر بستر تجربههای تاریخی و اجتماعی مشخصی شکل گرفتهاند. به همین دلیل زنان در اروپا و آمریکای شمالی امروز تا حد زیادی میدانند مطالباتشان از کجا آمده و چه سنتهای فکری و تاریخی آن را شکل داده است.
در بسیاری از جوامع خاورمیانه نیز هویت زنان در چارچوبهای اجتماعی به نسبت شناختهشدهای تعریف شده است. در بخش بزرگی از جهان عرب، نقش زنان—با وجود محدودیتهای قابل توجه—در بستر ساختارهای مذهبی، قبیلهای یا اجتماعی معنا یافته است. در ترکیه نیز پروژه مدرنیزاسیون جمهوریخواهانه در قرن بیستم چارچوب به نسبت روشنی برای حضور زنان در عرصه عمومی ایجاد کرد.
اما وضعیت زن ایرانی پیچیدهتر از بسیاری از این...
۰۸
دی
موانع بزرگ حکومت برای کنترل جامعه
موانع بزرگ حکومت برای کنترل جامعه
✍️ مجید توکلی
حکومت برای کنترل کامل بر جامعه دو مانع بزرگ را میبیند. یارانههای انرژی (بهطورخاص بنزین و گازوئیل) و دسترسی شهروندان به اینترنت. درصورتی که حکومت بتواند این دو مسئله را بهشکلی حل کند، قواعد سرکوب و کنترل در ایران تغییر خواهد کرد.
برنامهی حذف یارانههای بنزین و گازوئیل با توجه به شوک تورمی و پیامدهای اجتماعی و سیاسی، ریسک بالایی دارد. اقدامی که در دو مرحله گذشته (۸۶-۸۹ و ۹۸) نیز پیامدهای زیادی داشت (در ۹۸ قیمت گازوئیل تغییر نکرد).
اما با توجه به حذف تدریجی سایر یارانهها (گاز، برق و...) و تورم شدید این سالها، گرانی بنزین و گازوئیل قطعی است.
افزایش قیمت بنزین البته در الگویی متفاوت در سناریوهای مختلف میتواند رخ دهد. جداسازی افزایش قیمت بنزین و گازوئیل احتمالاً بخشی از این برنامه است. همچنین چندمرحلهایکردن افزایش قیمت و چندمنطقهایکردن اجرای گرانیها (حذفِ یارانهها) هدفگذاری خواهد شد.
انتقال یارانه از هر خودرو به هر...
۰۵
دی
درباره ترانه علیدوستی نیست!
درباره ترانه علیدوستی نیست!
✍️ساسان آقایی
این را هرگز فراموش نکنید که تمام «دستآوردی» که به آن میبالند، یک هزارم آن چیزی است که شاه در سینی گذاشت و تقدیم زنان ایرانی کرد؛ اما همین ویروس چپ که آلودهاش شدهاند، از زنان ایران دزدید.
کاش جای جملههای کلیشه، یک بار شجاعت اندیشیدن و بلند گفتن این را داشتند که آن زنان تظاهرات ۸ اسفند ۵۷ اگر به مردان و زنان دلیری میپیوستند که در ۵ بهمن یا ۲۰ بهمن با تمام خطرها و تهدیدها به خیابان آمدند تا از قانون اساسی و ایران پاسداری کنند، آنگاه نیاز نبود ۴۵ سال بعد برای داشتن یک هزارم حقوق زن ایرانی در سال ۲۵۳۶ (۱۳۵۶) آنهم با هزینهکرد صدها جان شیفته و جوان، رخ عقاب بگیرند!
متاسفانه جمهوری اسلامی شما را عادت داده به حقیر بودن و به مانند پدران و مادرانتان، فهمی از «رویای ایرانی» ندارید! درکی از آن نقطه طلایی ندارید که ایران مسیرش را...
۰۴
تیر
وهم اصلاح برای حفظ جمهوری، یا؟
وهم اصلاح برای حفظ جمهوری، یا؟
با تشدید تنشهای نظامی در منطقه و حملات بیسابقه به پایتخت ایران، لایههای تازهای از فروپاشی ساختاری جمهوری اسلامی برای همگان آشکار شده است. در این شرایط بحرانی، بخشی از گفتمان عمومی، بهویژه از سوی پروپاگاندای اصلاحطلبان، همچنان بر روایتی غیرواقعبینانه و احساسمحور از بازسازی آینده ایران تأکید دارد. اما آیا این جریان سیاسی، با کارنامه و جهانبینی محدودش، قادر به مدیریت و بازسازی کشوری خواهد بود که بهمعنای واقعی کلمه ویران شده است؟
در ادبیات رسمی، اصلاحطلبان، خود را بدیل معتدل جمهوری اسلامی معرفی میکنند؛ اما این جریان در مقاطع حساس تاریخی، مشخصا در دهه ۶۰، نهتنها در کنار نظام، بلکه جزو مهرههای سرکوبگر آن بودهاند. تاریخ سیاسی ایران، خاطره سرکوب نیروهای منتقد، حذف دگراندیشان، و همراهی با امنیتیسازی فضاهای مدنی را در کارنامه همین اصلاحطلبان ثبت کرده است. اکنون نیز در شرایط بحران نظامی و فروپاشی مشروعیت مرکزی، اصلاحطلبان با نادیده گرفتن وضعیت واقعی...
۱۵
اردیبهشت
فرسودگی جمعی، زخم پنهان جامعه امروز ایران
فرسودگی جمعی، زخم پنهان جامعه امروز ایران
✍️مهرناز حاجیعلی
در ایران امروز، آنچه بیش از هر چیز به چشم میآید، نه شور تغییر است و نه خشم آشکار؛ بلکه سکوتی سنگین و خستگی گسترده در جان مردم است. این پدیده که در روانشناسی اجتماعی با عنوان فرسودگی جمعی (Collective Exhaustion) شناخته میشود، وضعیتی است که طی آن یک ملت، در اثر فشارهای مزمن سیاسی، اقتصادی و روانی دچار خستگی ذهنی و اجتماعی، بیاعتمادی عمومی، و نوعی بیحرکتی مزمن میشود.
در پژوهشهایی چون نوشتار "Collective Burnout: An Emerging Phenomenon" (Elisabeth Vanderheiden, 2021)، این مفهوم بهعنوان «از بین رفتن انگیزه جمعی در مواجهه با ناکامیهای تکرارشونده و احساس ناتوانی در ایجاد تغییر» تعریف شده است. در چهرههای خاموش، واکنشهای سرد به فجایع و در مهاجرت بیوقفهی نسلهای جوان میتوان رد این فرسودگی را دید. جامعهای که دیگر نه برای ساختن فردایی بهتر، بلکه صرفا برای تحمل امروز تلاش میکند.
فرسودگی جمعی در ایران، نتیجه طبیعی فشارهای...
۲۹
اسفند
در دامگه عناوین
در دامگه عناوین
نگاهی به شکایت از پرویز ثابتی
✍️بهزاد احمدینیا
«عدالت» شاید مقدسترین و همزمان پیچیدهترین واژهای است که بشر برای خود ساخته و طی قرنها تمدن و تفکر همچنان در تکاپوی یافتن معنا و معادل واقعی برای آن است. اینکه این مفهوم از کجا آغاز و در کجا پایان مییابد و چگونه باید به آن دستیافت در کنار روشهای این دستیابی که میتواند خود ناقض یا منافی دیگر مفاهیم کلیدی بهویژه در اخلاق باشد همگی بحثهایی هستند که در فلسفه و اخلاق و حقوق و بسیاری حوزههای دیگر به آن پرداخته میشود. آنچه در این نوشتار به آن میپردازیم، نه بحث پیچیدهی فلسفی بلکه مدارک و فکتهای مهم واقعی در بارهی پرونده پرویز ثابتی است.
شکنجه در هر شکل و نوعی معمولا در برخورد نخست امری نکوهیده و منفور است اما مانند هر مسئلهی اخلاقی دیگری این نیز نسبی است یعنی از شرایطی به شرایط دیگر ممکن است با رویکردی متفاوت از...
۲۷
اسفند
انقلابی که انقلاب نبود
انقلابی که انقلاب نبود (درسهایی از سقوط قلابی یک دیکتاتور)
✍️بهزاد احمدینیا
در زندگی هر اتفاقی که ظاهری خوشایند دارد، لزوما به نتیجهای دلخواه و خوشایند ختم نمیشود. به قول معروف میگویند: «هر گردی گردو نیست» و این واقعیت را در ابعاد بزرگ و تاریخی در آنچه در آخر دههی ۸۰ میلادی در انقلاب رومانی رخ داد میتوان مشاهده کرد.
در نوشتارهای پیشین روندی که در کشور رومانی پس از سقوط چائوشسکو، دیکتاتور مخوف کمونیست رخ داد و رویهی عدالت انتقالی را شرح دادیم. در این نوشتار که شاید پایانی بر دورهای از مباحث باشد، به درسهایی که باید از این رخداد گرفت میپردازیم.
حزب کمونیست رومانی ۴۲ سال بر این کشور حکم راند و دو سوم از این مدت را تحت رهبری ژنرال چائوشسکو قرار داشت. این حکومت نهچندان طولانی همانند دیگر دیکتاتوریها با سرکوبها و خونریزیهای فراوان همراه بود. در این مسیر همسر چائوشسکو نیز نقشی فعال و مهم در تصمیمها و...
۱۵
اسفند
رومانی، عدالت انتقالی و مرور زمان (بخش سوم)
رومانی، عدالت انتقالی و مرور زمان (بخش سوم)
نویسنده: رالوکا گروسسکو
آنچه در ابتدای راه فروپاشی جهان دوم در انتهای دهه ۱۹۸۰ میلادی در رومانی رخداد، بارها بهعنوان آرزو برای ایران امروز از سوی برخی جریانهای خاص سیاسی مطرح شده است. در مطلبی که پیشرو است، طی سهبخش شرح مفصلی از آنچه در جریان عدالت انتقالی پس از سقوط دیکتاتور رخ داد از نوشتار تحقیقی اصلی برای شما ترجمه شده است. پس از پایان این مجموعه، جمعبندی و تحلیل این وقایع برای روشنگری و بهرهگیری در راه پیشروی ملت ایران، بهصورت جداگانه ارائه خواهد شد.
بازگشایی محاکمات انقلاب: عوامل ملی و بینالمللی
از سال ۲۰۱۶، مجموعه جدیدی از تحقیقات کیفری درباره رویدادهای دسامبر ۱۹۸۹ آغاز شد. این تحقیقات که در نهایت به کیفرخواست فعلی یون ایلیسکو منجر شد، نتیجه تحولات ملی و بینالمللی متعددی بود.
نخست، بین سالهای ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۲، با سلطه نیروهای راستگرای میانهرو بر سیاست رومانی، سیاست مستمری برای جرمانگاری گذشته کمونیستی...
۱۳
اسفند
راستیآزمایی سخنان محمدرضا عارف
راستیآزمایی سخنان محمدرضا عارف
مبنی بر: خودکفایی و صادرات در حوزه رادار و دست برتر نظامی
✍️بهزاد احمدینیا
محمدرضا عارف، معاون اول رئیس جمهوری ایران، طی سخنانی روز ۷ اسفند مدعی شد: «امروز در حوزه رادار به جایگاهی رسیدهایم که نه تنها نیاز خود را به صورت کامل برآورده میکنیم، بلکه صادرکننده علم و فناوری نیز هستیم.» او همچنین تاکید کرد: « در بخش دفاعی و امنیتی امروز دست برتر را داریم و مدعی هستیم که قادریم تمام نیازهای خود را تامین کنیم و علاوه بر این در مقابل کشورهای دوست و همسایه هم میتوانیم نیازهای آنها را نیز برآورده کنیم.»
راستیآزمایی این سخنان در شرایط فعلی جمهوری اسلامی ایران و با توجه به ماجراجوییهای موشکی با اسرائیل، امری بسیار ساده است.
نخست با نگاهی به تاریخ جمهوری اسلامی در مییابیم که در بحث رادارها و امنیت هوایی، نبود تخصص و تجهیزات لازم همواره موجب خسارتهای جبرانناپذیر به ناوگان هوایی و حتی دریایی کشور شده...