یک شورش، دو رهبر و دو شکست ✍️بهزاد احمدی‌نیا تابستان داغ سال ۱۳۹۶ با پیروزی مجدد حسن روحانی در انتخابات ریاست‌جمهوری و شکست آستان قدس رضوی و سپاه آغاز شد. رقابت درون حاکمیت جمهوری اسلامی برای کسب کرسی قوه‌ی مجریه بسیار شدید بود. اصولگرایان با اتکا به منابع مالی بدون حسابی که علی‌خامنه‌ای در اختیارشان گذاشته بود قصد پایین کشیدن اصلاح‌طلب‌ها را داشتند اما در این نبرد شکست خوردند. سمت پیروز به رویه معمول حاضر به ارائه هیچ امتیازی به شکست‌خوردگان نبود و دولت ترامپ نیز تهدید کرده بوداز مهرماه برجام را تمدید نخواهد کرد و تحریم‌های نفتی در حال بازگشت کامل به ایران بودند. در این بین سپاه تقاضای امتیاز پروژه‌های نفت و گاز و صادرات نفت ایران در دوران تحریم را می‌خواست و وزارت نفت دولت روحانی نیز از این امر سرباز می‌زد. با این زمینه، سپاه و آستان قدس رضوی به فکر چاره‌ای برای فشار بر دولت افتادند. مؤسسات مالی...

بنزین یا اسرائیل، کدام جمهوری اسلامی را به آتش می‌کشد؟ بهزاد احمدی نیا این روزهای پایانی فروردین ۱۴۰۳ اخبار مربوط به تنگ‌تر شدن حلقه‌ی سهمیه‌بندی بنزین و احتمال جنگ با اسرائیل به‌دنبال کشته‌شدن فرماندهان سپاه در کنسولگری سوریه بسیار در رسانه‌ها دیده می‌شود. آنقدر که نیازی به توضیح در این‌باره نیست و یک راست به موضوع این نوشتار می‌پردازیم. درگیری با اسرائیل پس از ۴۵ سال رجزخوانی آغاز شد. شامگاه شنبه ۲۵ فروردین ۱۴۰۲، موجی از صدها موشک و پهپاد از خاک ایران راهی اسرائیل شد. تعداد این تسلیحات تا ۳۳۰ موشک کروز، بالستیک و پهپاد اعلام شده‌است. در صورتی که میانگین قیمت هرکدام از این‌ها را ۱۰۰ هزار دلار درنظر بگیریم که باتوجه به ترکیب عددی و تعداد زیاد موشک‌ها این یک برآورد بسیار بسیار خوش‌بینانه است. آنگاه حداقل ۳۳ میلیون این یک شب هزینه روی دست ج.ا گذاشته است. بنابر اعلام طرف مقابل ۹۹ درصد این پرنده‌ها پیش از آسمان اسرائیل نابود...

لس‌آنجلس در آتش گاه‌شمار شورش سیاه‌پوستان در سال ۱۹۹۱ منبع: بریتانیکا، NBC گردآوری و ترجمه: بهزاد احمدی‌نیا ساعات پایانی شب ۲۱ مارس ۱۹۹۱ ( یکم فروردین ۱۳۷۰) گشت بزرگراه لس‌آنجلس خودرویی را تعقیب می‌کند که با سرعت زیاد در بزرگراه در حرکت است. پس از ۱۵ کیلومتر تعقیب و گریز موفق می‌شود خودرو را متوقف کند. ۱۰ افسر پلیس رادنی کینگ، مرد سیاه پوست مستی را که پشت فرمان است از ماشین پیاده می‌کنند. این مرد که محکوم به حبس تعلیقی به خاطر دزدی است، از دراز کشیدن روی زمین سر باز می‌زند. افسران نیز دست به باتون می‌شوند. دقایق برای جورج هالیدی، لوله‌کشی که این اتفاقات جلوی خانه‌اش می‌افتد به سرعت سپری می‌شوند. جورج که به‌تازگی یکی از تکنولوژی‌های جذاب روز یعنی «هندی‌کم» را خریده، زود آن‌را روشن کرده و مشغول فیلم‌برداری می‌شود. افسران مرد سیاه را که حالا روی زمین افتاده، حداقل ۵۰ بار با باتون و شوکر ضرب و شتم می‌کنند و...

نگاهی به شورش‌های دهه‌های ۶۰ و ۷۰ ایران دهه‌ی ۷۰، پایان ماه عسل ✍️بهزاد احمدی‌نیا   شورش کوی طلاب دهه‌ی ۱۳۷۰ شورش‌های خیابانی علیه جمهوری اسلامی را رنگ و بوی تازه‌ای داد. نخستین اقدام، تقابل میان آستان قدس رضوی و شهرداری مشهد از یک سو و کم‌درآمدترین قشر ساکن مشهد در کوی طلاب از سوی دیگر بود. نهم خرداد ۱۳۷۱ مردم در مقابل بولدوزرها و لودرهایی که برای تخریب کوی طلاب به منظور نوسازی آمده بودند ایستادند و حضور نیروی انتظامی و شلیک به یک دانش‌آموز موجب شد آتش شورش شهر را فرا بگیرد. بسیاری از بانک‌ها و دفاتر آستان قدس رضوی به آتش کشیده شدند. شورش طی یک روز با سرکوب نیروی انتظامی به پایان رسید و سپس ابراهیم رئیسی، دادستان وقت تهران، حکم اعدام ۴ تن از بازداشتی‌ها را صادر کرد و آنها اعدام شدند. شورش اسلامشهر سه سال پس از این حادثه، در پانزده فروردین ۱۳۷۴ یک گروه دیگر از طبقه‌ی فقیر در ایران...

نگاهی به شورش‌های دهه‌های ۶۰ و ۷۰ ایران دهه‌ی ۶۰، سال‌های آرامش و تشویش ✍️بهزاد احمدی‌نیا در نوشتارهای پیشین درباره‌ی تفاوت‌ها و شباهت‌های شورش، جنبش و انقلاب توضیحاتی داده شد. از جمله نکته‌های قابل بررسی در رویدادهای اجتماعی، یافتن شباهت‌ها یا ویژگی‌های مشترک بین پدیده‌های گفته‌شده است. اما باید گفت ویژگی‌های کلیدی هر کدام است که تعیین‌کننده‌ی نوع رویداد خواهد بود. شورش‌ها چند ویژگی مهم دارند. نخست اینکه به‌شدت خشونت‌محور و هیجانی هستند. معمولا از پیش اعلام شده نیستند؛ واکنشی هستند، یعنی در واکنش به یک رویداد رخ می‌دهند و رهبری ندارند. شورش لزوما هدف مشخصی در زمان شروع ندارد. تغییر هرکدام از این ویژگی‌ها می‌تواند منجر به تغییر شورش و تبدیل آن به انقلاب یا حتی جنبش شود اما این نیز قطعی نیست. برای نمونه شورش ممکن است در پاسخ به فراخوان یک گروه یا شخص روی دهد. دهه‌ی ۶۰ شمسی، آرامش پس از تثبیت جمهوری اسلامی دهه‌ی ۱۳۶۰ در ایران برای جمهوری اسلامی که...

راستی‌آزمایی سخنان وزیر نفت مبنی بر افزایش ۴۰۰ هزار بشکه‌ای تولید نفت با امضای قرارداد ۱۳ میلیاردی ✍️ بهزاد احمدی‌نیا در واپسین ساعات سال ۱۴۰۲، جواد اوجی وزیر نفت ایران طی گزارشی که از عملکرد وزارت تحت امرش منتشر کرد، خبر امضای قراردادهایی به ارزش مجموعا ۱۳ میلیارد دلار را داد که هدف اصلی آنها افزایش تولید نفت ایران به میزان ۴۰۰ هزار بشکه است.  این سخنان که همچون دیگر قراردادهایی که در وزارت نفت او امضا شده پر از ابهام و تناقض است، با کمک آمارها و داده‌های موجود، قابل راستی آزمایی هستند. نخستین ملاک برای سنجش این ادعا آمار تولید فعلی است. در حال حاضر براساس برآورد آخرین گزارش اوپک، ایران ۳ میلیون و ۱۷۰ هزار بشکه نفت در روز تولید می‌کند. نکته مهم این است که ایران ارائه گزارش تولید خود به اوپک را مدتی است که متوقف کرده و این آمار فقط با برآوردها و با استفاده از آمارهای...

نویسنده: بهزاد احمدی نیا در مجموعه نوشتارهایی که درباره‌ی تغییرات اجتماعی آغاز کرده‌ایم، از این پس به مسیرها و روش‌هایی که یک جامعه برای تغییر مناسبات حاکم بر خود در پیش‌ می‌گیرد خواهیم پرداخت. همچنین از دیدگاه جامعه‌شناسی و علوم اجتماعی-سیاسی به تشریح ویژگی‌ها، لازمه‌ها و آسیب‌های هر کدام از انواع تغییر خواهیم پرداخت. در نوشتار پیشین «شورش، جنبش، انقلاب- مثلث تغییر از بیرون» به تعریف‌های ابتدایی و تفاوت‌های کلی این سه روش اصلی پرداختیم. اکنون در این نوشتار شما را با اصول، ویژگی‌ها و نتایج شورش آشنا می‌کنیم. شورش یا شوریدنِ جامعه علیه حاکمان یا گروهی خاص در قدرت، یک حرکت معمولا واکنشی، سریع و خشونت‌آمیز است. آنگاه که نارضایتی عمومی در یک جامعه (این جامعه می‌تواند یک منطقه، یک شهر، تمامی یک کشور، یک نژاد خاص یا حتی یک صنف باشد) از سوی قدرت حاکم سرکوب یا نادیده گرفته می‌شود، انباشته شدن این نارضایتی و خشم ناشی از سرکوب و...

شورش، جنبش، انقلاب؛ مثلث تغییر از بیرون نویسنده: بهزاد احمدی نیا آنگاه که نظام‌های سیاسی-اجتماعی در یک جامعه ساختارهای قانونی، مشروعیتی و سازمانی را برای ایجاد تغییر یا تغییرات مورد نظر جامعه نداشته باشند، جامعه این تغییرات را بیرون از قدرت و نظام حاکم پیگیری خواهد کرد. همانگونه که می‌دانیم، در جامعه‌شناسی و به‌طور کلی «علوم انسانی» جامعه به‌عنوان یک موجود زنده درنظر گرفته می‌شود که تمامی ویژگی‌های یک انسان مفرد را به‌صورت یک کل متشکل از انسان‌ها در خود دارد. این موجود زنده بی‌شک همچون هر حیات دیگری، برای ادامه‌ی بقا نیازمند تغییرات و انطابق با شرایط بیرونی و درونی خود است و موظف است موانع موجود بر سر راه این تغییرات را از میان بردارد یا اینکه به زوال و نابودی تن دهد. در مجموعه نوشتارهایی که از این پس در وبسایت جامعه‌ی باز منتشر خواهد شد، به بررسی شباهت‌ها، تفاوت‌ها، لازمه‌ها و نمونه‌های این مثلث خواهیم پرداخت. در وضعیت طبیعی و...

زنان در گذار از دوران پهلوی نویسنده: بهزاد احمدی نیا تاریخ ایران چه در دوران معاصر و چه پیش از آن برای حضور زنان در عرصه‌های اجتماعی فراز و فرودهای بسیاری را تجربه کرده است. به‌ویژه پس از ورود اسلام، زنان برای حضور در عرصه‌های اجتماعی و سیاسی چالش‌های بی‌پایانی را پیش‌رو تجربه کرده‌اند و می‌کنند که از هرکدام درس‌هایی برای گام بعدی آموخته‌اند. حضور اجتماعی-سیاسی زنان در جامعه‌ی معاصر با انقلاب مشروطه و همراهی برخی بزرگان قومی زن با مبارزان مشروطه از یک سو و هم‌صدا شدن زنانی از دربار با این جنبش نمایی تازه گرفت. رهبری و حضور زنان در مناسبات اجتماعی از پایگاهی خارج از قدرت با رویدادهای اجتماعی در عصر مدرن از این‌جا آغاز شد و در دوران پهلوی به‌تکامل رسید. رضا شاه، نخستین پادشاه پهلوی که با استفاده از پایگاه اجتماعی روحانیون و سپس نفوذ سیاسی در دربار توانسته بود سلسله‌ی قاجار را منقرض کند، با روی کار آمد...

انتخابات در نظام مشروطه پادشاهی نویسنده: بهزاد احمدی نیا در یک حکومت مشروطه، نظریه سیاسی با ترکیبی منحصر به فرد از سنت، میراث و اصول دموکراتیک مدرن مشخص می‌شود. در حالی که سلطنت نقش‌های نمادین و سراسری خود را حفظ می‌کند، فرآیند انتخابات به عنوان مکانیسمی برای مشارکت شهروندان در حکومت عمل می‌کند. درواقع سنگ‌بنای حکومت مشروطه مانند هر نظام دموکراتیک دیگری «انتخابات» است. از این نظر یک حکومت سلطنت مشروطه با دیگر انواع جمهوری شباهت قابل توجهی دارد ، تفاوت‌ها از آنجا آغاز می‌شود که یکی از ارکان در چارچوب‌ها دست برده و در آنها تغییرات دلخواه خود را ایجاد می‌کند. چارچوب قانون اساسی قبل از هر چیز، مهم است که چارچوب قانونی را که در آن انتخابات در یک حکومت مشروطه عمل می‌کنند درک کنیم. برخلاف یک جمهوری که در آن سرانجام دولت عموماً انتخاب می‌شود، در یک حکومت مشروطه، پادشاه به عنوان سرپرست سراسری، غالباً به عنوان نمادی از پیوستگی، سنت...